Iren Vatne frå Reisemål Sogndal og Luster tek imot målprisen 2011

Grunngjeving frå styret i Luster mållag:

Reisemål Sogndal og Luster får målprisen for god og konsekvent bruk av nynorsk på eit felt som er svært viktig for marknadsføringa og profileringa av bygdene våre. Ein skulle kanskje tru at det er sjølvsagt at ein så solid nynorskkommune som Luster vert marknadsført som reisemål på nynorsk, men det er det ikkje. Andre stader i dei nynorske delane av landet vårt er døma mange på at reiselivet har ein hang til å marknadsføre seg på det målet dei trur kundane vil ha framfor det målet som er ein del av eigenarten til området. Me skal heller ikkje mange år attende i Sogn og Luster før det var regelen meir enn unntaket at reiselivet marknadsførte seg på bokmål.

Reisemål Sogndal og Luster har greidd å motstå det presset som me veit er der til å bruke bokmål. I staden har reisemålselskapet gått føre som eit godt døme både for reiselivet i kommunen og i reiselivssamarbeidet langs Sognefjorden i å profilere regionen på det språket som i dag er ein sjølvsagd del av identiteten til bygdene våre. Svært viktig, ikkje minst med tanke på dei unge, er det òg at nynorsken vert halden så godt i hevd i ei moderne og framtidsretta næring som reiselivet.

Luster mållag veit godt at reisemålselskapet har sitt å baske med når det gjeld målbruken i dei store nasjonale reiselivssatsingane som i aukande grad skjer gjennom tunge system på internett. Denne målprisen er fyrst og fremst ein takk for jobben de har gjort så langt, men me vonar òg de tek prisen som ei oppmuntring til å stå på vidare!

Prisen er eit foto av Nigardsbreen, teke av Frank Smedegård.

Til lukke med Målprisen 2011!

Gaupne, 11. juni 2011

Styret i Luster mållag

Oddmund L. Hoel
leiar

Stein Næss, Ann Kristin Sperle, Marit Aakre Tennø, Eldbjørg H. Fossøy

Sognefjord.no - reiselivsportalen som Reisemål Sogndal og Luster har driftsansvaret for

Gjennom fleire mannsaldrar har sparebankane i Luster vore nynorskbastionar i Sogn og i fylket. I dag er det Luster Sparebank som forvaltar den språklege arven etter dei tre tidlegare sparebankane i kommunen. Det gjer banken på ein framifrå måte. På nettsidene og i anna marknadsføring brukar Luster Sparebank ein god nynorsk som vitnar om eit klart språkleg medvit.

Sett med lokale auge er det kanskje lite oppsiktsvekkjande at ein institusjon som Luster Sparebank nyttar nynorsk. Men ser ein vidare på det, er det ikkje like sjølvsagt. Innanfor næringslivet er bokmålsdominansen lagt sterkare enn på mange andre samfunnsområde, og innanfor finansnæringa er bokmålstradisjonen, for ikkje å seie riksmålstradisjonen, særleg sterk. Det er difor særs viktig for nynorsken som språk at det finst solide finansinstitusjonar med eit godt omdøme som held nynorsken i hevd som forretningsspråk, reklamespråk og finansspråk.

Det er utfordrande å vere ein sjølvstendig lokal sparebank med alle dei tunge sentraliserte datasystema bankane er heilt avhengige av i dag. Dette er også ei stor språkleg utfordring for ein nynorskbank. Me vonar målprisen kan inspirere Luster Sparebank til å stå på vidare for å gje oss best mogleg nynorske banktenester også i framtida.

I år som før er prisen ein akvarell av Arvid Elvekrok.

Til lukke med Målprisen 2010!

Gaupne, 12. juni 2010

Styret i Luster mållag

Oddmund L. Hoel, leiar

Stein Næss, Ann Kristin Sperle, Marit Aakre Tennø, Eldbjørg H. Fossøy

# Pristale og takketale (Radio Luster, 13.6.2009)
# Målprisen til Sylfest Lomheim (Luster kommune, 13.6.2009)
# Målpris frå heimkommunen (NRK Sogn og Fjordane, 14.6.2009)
# Målpris til språksjefen (Sogn Avis, 15.6.2009)
# Set pris på målprisen (Sogn Avis, 1.8.2009)

30. juli vart så Målprisen, ein akvarell av Arvid Elvekrok, overrekt til Sylfest på Kafé Marifjøra. Attåt leiar Oddmund Hoel møtte Stein Næss frå Luster mållag, bror (og mållagsmedlem) Per Birger Lomheim og Sogn Avis.

Grunngjeving frå styret

Sylfest Lomheim er ei markert og velkjend røyst i kultur-Noreg. Sidan 2003 har han hatt den viktigaste språkstillinga i landet, som direktør for det opprusta Språkrådet. Frå denne posisjonen har han vore med og lagt grunnen for ein offentleg språkpolitikk som i sterkare grad tek situasjonen til nynorsk på alvor.

Lenge før han vart språkdirektør var Lomheim eit velkjent namn i norsk ålmente. Han har gjennom fleire tiår vore ein av dei viktigaste popularisatorane og formidlarane av norsk språkvitskap. I Språkteigen på NRK radio har han vore sentral sidan 1991, og han medverka i den populære fjernsynsserien Typisk norsk på NRK. Den humoristiske og uhøgtidelege forma har òg gjort han til ein mykje brukt språkekspert og kommentator i alle typar media og ein omtykt føredragshaldar. Det skal heller ikkje gløymast at Lomheim skreiv seg inn i norsk språkhistorie ved å vera den fyrste som brukte nynorsk i Sportsrevyen, i 1969-70.

Trass i at det er meir enn 40 år sidan Lomheim forlet Hafslo og Sogn, har det aldri vore tvil om kvar han kjem ifrå. Attåt det store arbeidet for nynorsken, og for norsk språk i det heile, har språkkjendisen Lomheim òg vore ein framifrå ambassadør for sognamålet, for heimbygda og for Luster.

Til lukke med Målprisen 2009!

Gaupne, 13. juni 2009

Styret i Luster Mållag

Oddmund L. Hoel
leiar

Stein Næss, Kjellfrid Alme, Marit Aakre Tennø, Eldbjørg H. Fossøy

1. Årsmøtet 2008
Vart halde 15. juni på rådhuset, Gaupne. Det var eit kort møte med vanlege årsmøtesaker.

2. Verv og representasjon
Styre i laget 2008-09 var:
Leiar: Oddmund L. Hoel
Kasserar: Stein Næss
Skrivar: Marit Aakre Tennø
Styremedlemer: Eldbjørg H. Fossøy og Ann Kristin Sperle
Varafolk: Finn Roald Skare, Karin Gjerde og Anna Brendstuen
Ettersynskvinne har vore Venke Bakken.
Valnemnd har vore Peder Kjærvik, Kåre Øvregard og Magnhild Skjerdal.
Årsmøtet i Sogn og Fjordane mållag 21. mars 2009: Luster mållag var representert ved Oddmund Hoel, som òg sit i valnemnda i fylkesmållaget. Marit Tennø var til stades som avtroppande skrivar i fylkesstyret.

3. Medlemstal
Målet har vore å stabilisere medlemstalet på 50-60. Ved utgangen av 2008 hadde Luster mållag 52 betalande medlemer, mot 54 i 2007 og 52 i 2006.

4. Målprisen
Utdelinga av målprisen 2008 (7. juni) til Yngvar Andersen fall innanfor førre årsmeldingsperiode. Yngvar kunne ikkje vera til stades på Lustramarknaden og ta imot prisen, så leiaren overrekte akvarellen av Arvid Elvekrok til vinnaren 16. juli. Sogn Avis var til stades og laga eit flott tosiders oppslag om hendinga og prisvinnaren.

5. ”Identitetsutvalet” i Luster kommune
Eit mellombels politikarutval i kommunen la fram rapporten ”Lustraidentitet” 28.1.2009. Det har vore uformell kontakt med utvalsleiaren under arbeidet. Det vart ikkje formulert noko framlegg til rapporten frå Luster mållag si side, men det som stod i den endelege rapporten var bra. Utvalet slår fast: 

“Språk  er  eit  viktig  verktøy  for  å  skape  lokal  identitet.  I  Luster  står  nynorsken  sterkt.  Det  er  ikkje berre  tale  om  eit  skriftspråk,  men  òg  om  ei  tilnærming,  ei  felles  forståing  av  røynsler  og  kvardagsliv som  kjenneteiknar  dei  som  nyttar  dette  språket.  Nynorsk  er  kjempa  fram  som  ein  mot?kultur,  som ein  opposisjon  til  sentralmakt  og  som  eit  forsvar  for  rett  til  lokalt  sjølvstyre.   Denne  motkulturen  har òg  hatt  avholdsrørsle  og  kristne  rørsler  som  sentrale  element.  Spora  etter  denne  motkulturen  kan  ein finne  att  i  Luster  kommune  si  historie.”

Det blir gjort framlegg om å styrkje formidlinga av lokalhistorisk litteratur i skulen, mellom anna av omsyn til nynorsken. Kommunestyret vedtok rapporten 5.2.09 og bad om at dei einskilde tiltaka i rapporten blir innarbeidde ”i det ordinære plan- og budsjettarbeidet”. Mållaget bør halde eit auge på dette.

6. Internettsider
Laget har vore på verdsveven sidan mars 2007, på http://www.krundalen.no/lustermaallag. Her finn ein oppdatert informasjon om aktiviteten i laget, alle årsmeldingar, litt om nynorsk og dialektar i Luster, og stoff om historia til målreisinga i Luster.

Sogn Avis laga eit stort og fint oppslag om overrekkinga.

Ny styremedlem på hennar plass er Ann Kristin Sperle, som har vore varamedlem siste året. Ny varamedlem er Finn Roald Skare.

Resten av styret er som før. Sjå heile styrelista.

Årsmeldinga 2007-08 er òg lagd ut.

1. Årsmøtet 2007
Vart halde 19. april på Pyramiden senterkafé, Gaupne. Etter eit kort formelt årsmøte med vanlege årsmøtesaker, heldt Ove Eide eit føredrag om Jakob Sande, som han gav ut biografi om i 2006. Arve Bjørn Røneid underheldt deretter med torader og ’minispel’ og spela trekkspel til Jakob Sande-allsong. Møtet fekk eit fint oppslag i Sogn Avis.

2. Verv og representasjon
Styre i laget 2007-08 var:
   Leiar: Oddmund L. Hoel
   Kasserar: Stein Næss
   Skrivar: Marit Aakre Tennø
   Styremedlemer: Kjellfrid Alme og Eldbjørg H. Fossøy
   Varafolk: Ann Kristin Sperle, Karin Gjerde og Anna Brendstuen
Styret har hatt tre møte i perioden.
Ettersynskvinne har vore Venke Bakken.
Valnemnd har vore Peder Kjærvik, Kåre Øvregard og Magnhild Skjerdal.
Landsmøtet i Noregs Mållag april 2007: Luster mållag var ikkje representert med nokon utsending, men Marit Tennø var til stades på møtet og arbeidde for skrivarstova.
Landsmøtet i Noregs Mållag 25.-27. april 2008 (Stavanger): Luster mållag var representert ved Eli Bjørhusdal. Marit Tennø var utsending for Sogn og Fjordane mållag.
Årsmøtet i Sogn og Fjordane mållag 8. mars 2008: Luster mållag var representert ved Eli Bjørhusdal. Marit Tennø var til stades som skrivar i fylkesstyret.

3. Medlemstal
Målet har vore å stabilisere medlemstalet på 50-60. Ved utgangen av 2007 hadde Luster mållag 54 betalande medlemer, mot 52 i 2006 og 57 i 2005.

4. Målprisen
Målprisen har vorte eit innarbeidd kulturtiltak i Luster og er det mest synlege mållaget gjer. Utdelinga skjer på Lustramarknaden tidleg i juni. To målprisutdelingar har falle innanfor arbeidsåret, og prisen har båe år vore ein akvarell av Arvid Elvekrok:
• 2007, 9. juni: Kåre Øvregard fekk prisen for eit stort arbeid for målsaka gjennom fleire tiår. Alt i 1953 var han med på å skipa opp att Jostedal mållag, og som stortingsrepresentant 1977-89 var han ei fast støtte for målrørsla og nynorsken. Utslagsgjevande for pristildelinga var likevel forfattarskapen hans dei siste 15 åra der han både har skrive om målsoga til Luster og ikkje minst skrive på eit godt og dialektfarga nynorsk, til glede for breie lokale lesargrupper.
• 2008, 7. juni: Yngvar Andersen (32) frå Fortun fekk prisen for profilering av lustramålet og nynorsken på eit utradisjonelt felt og i eit utprega bokmålsområde. Ved tildelinga vart det særleg lagt vekt på kva det har å seia for ungdom frå nynorskområde å ha slike gode førebilete. Andersen er utdanna trenar og står bak treningsstudioet Mykjemeir AS på Lysaker brygge i Oslo der han er personleg trenar. Vineren og våren 2007 vart han landskjend som trenar på Puls, NRK1. Her nytta han eit friskt lustramål, og Mykjemeir har nytta nynorsk i marknadsføringa.

5. Sjur Fuhr – bokutgjeving og 90-årsfest
Luster mållag hjelpte vinteren 2008 til med utgjevinga av boka Siste dag på kontoret av Sjur H. Fuhr – rimsmed og kronisk snøyrefant. Dette er ei samling med dei lune, gjennomtenkte og humoristiske dikta som Sjur gjennom fleire tiår har gledd mange med i skriftlege og munnlege samanhengar. Sonedottera Martha med gode hjelparar skreiv inn stoffet på data. Stein Næss redigerte boka og ordna med produksjonen, og skreiv eit etterord om mennesket og diktaren Sjur H. Fuhr. Luster sparebank, Luster kommune og Luster energiverk støtta utgjevinga økonomisk gjennom å førehandstinga ein del eksemplar. Boka vart prenta i 700 eksemplar, og økonomisk har Luster mållag alt gått i balanse på prosjektet. Sjur feira 90-årsdagen sin 19. mars med ope hus på Løa til Stein og fekk mange varme helsingar. I staden for gåver bad han om at folk gav ein sum til Luster mållag. Me er svært takksame både for dette og at Sjur let oss få den gleda det har vore å gje ut denne boka.

6. Lars Stølen er død
Lars Stølen, gjekk bort 17. mai 2008, 84 år gamal. Det var han som frå Oslo hausten 1999 tok initiativet til Luster mållag og la grunnlaget for lagsskipinga hausten 2000. Han deltok på fleire møte i laget og har gjeve oss fleire gåver – den finaste er eit utskore trog som er utstilt på Luster bibliotek. Leiaren skreiv eit minneord på vegner av laget som stod i Aftenposten og Sogn Avis 31. mai.

7. Dialektforskar i Gaupne
Dialektforskaren Øystein Alexander Vangsnes i Tromsø (frå Leikanger) er leiar for eit stort nordisk forskingsprosjekt om dialektsyntaks. Eitt av mange ’målepunkt’ er Gaupne, og Luster mållag hjelpte han med å finna dei fire informantane han trong. Feltarbeidet (spørjeskjema, lyd- og videoopptak) vart gjort 19. desember 2007. Øystein fekk store medieoppslag både i Sogn Avis og NRK Sogn og Fjordane, og dette utløyste ein frisk avisdebatt om dialektendringar. Han har lova å koma til Luster mållag for å presentera resultata.

8. Internettsider
Laget har vore på verdsveven sidan mars 2007, på http://www.krundalen.no/lustermaallag. Her finn ein oppdatert informasjon om aktiviteten i laget, alle årsmeldingar, litt om nynorsk og dialektar i Luster, og stoff om historia til målreisinga i Luster.

Grunngjeving frå styret:

Yngvar Andersen er med sine 32 år den yngste målprisvinnaren så langt. Han er oppvaksen i Fortun og bur og arbeider no i Oslo. Mange hugsar nok Yngvar som eit av dei mest lovande friidrettstalenta som Luster har fostra. Det er også treninga han har gjort til levebrød etter trenarutdanninga på Noregs idrettshøgskole. Dei siste månadene har mange vorte kjende med Yngvar som trenar på programmet Puls på NRK1 der han har fått nasjonen med på friske treningsøkter på eit like friskt lustramål.

Utslagsgjevande for at Yngvar får prisen er likevel treningsfirmaet han skipa hausten 2005 og er medeigar i. Treningsstudioet ligg på Lysaker brygge, og her arbeider Yngvar som personleg trenar. Firmanamnet er verdt ein pris i seg sjølv – det heiter Mykjemeir AS, og på beste vest profilerer dei seg på god nynorsk. Det einaste me i farten fann berre på bokmål på nettsida var prisane, og det gler Luster mållag stort at folk i Oslo og Bærum her er med på å finansiera både eit godt måltiltak og ei særs vellukka bedrift. Det vekte òg stor sympati hjå oss at me hjå Mykjemeir endeleg fann ein nettstad der førehandsvalet var nynorsk og ein aktivt måtte å klikka seg inn på bokmålsversjonen om ein heller ville ha det. Her har alle tospråklege offentlege nettstader noko å læra!

Det er ei stor utfordring for det nynorske skriftmålet at dei som har nynorskbakgrunn går over til bokmål når dei slår seg ned i bokmålskommunar, særleg i næringslivet. Då er det utruleg viktig at me har gode føredøme som Yngvar, som viser at det ikkje berre er fullt mogleg, men òg kan gje god og positiv profilering å halda på nynorsken. At han dessutan gjer det på eit så ’trendy’ og utradisjonelt felt, er endå betre. Mange tenkjer nok på nynorsken som sidrumpa. Det er ikkje eit syn Luster mållag deler, men me konstaterer likevel med glede at Yngvar og Mykjemeir står for det stikk motsette.

Målprisen er som vanleg ein akvarell av Arvid Elvekrok.

Til lukke med Målprisen 2008!

Gaupne, 7. juni 2008

Styret i Luster Mållag

Oddmund L. Hoel
leiar

Stein Næss, Kjellfrid Alme, Marit Aakre Tennø, Eldbjørg H. Fossøy

*************

Yngvar Andersen gifter seg i Oslo i dag og kunne såleis ikkje vera til stades under prisutdelinga. Han vil få prisen overrekt ved eit seinare høve.

Med hjelp frå mållaget, Jostedal historielag og Jostedal spel- og dansarlag vart dikt- og songsamlinga hans “Glør i grua” utgjeven i 2006. Meir om boka finn ein hjå Jostedal historielag.