Om nokon er i tvil: F\u00f8rti\u00e5rskrisa har ikkje meldt seg enno. Men det gjeld \u00e5 bu seg, sidan det i dag er like lenge sidan eg fylte 18 til eg kan g\u00e5 av med AFP (om det framleis finst).\u00a0Obligatorisk lesestoff er d\u00e5 det store f\u00f8rti\u00e5rskrisediktet i norsk litteratur, for ikkje \u00e5 seia verdslitteraturen: «Fyrtiande f\u00f8dedagen» som Aasen skreiv for skrivebordsskuffen i 1853. Stakkars mann. \u00c5tvaring: Det er langt!<\/p>\n
FYRTIANDE F\u00d8DEDAGEN.<\/p>\n
Her er ein h\u00f8velag Kvilestad,
\nher ser du langt tilbaka.
\nPr\u00f8v no, um du kann vera glad,
\nog nokon Hugnad smaka.
\nRekna no ut, kor lengje d\u2019er
\ndu heve voret paa Vegen,
\nsjaa so, kor langt du komen er,
\nog kjenn, um du verder fegen.<\/p>\n
D\u2019er lengje sidan du foor til Fjells
\nog gjekk yver fyrste Bakken;
\nno ser du alt, dat lid til Kvelds,
\nog so f\u00e6r du Natti paa Nakken;
\nNatti kjem, og Foten er tr\u00f8ytt,
\nog inkje er Hus paa Heidi;
\nbeste Tidi heve du \u00f8ydt,
\nalt fyrr du kom midt paa Leidi.<\/p>\n
Aa, alle dei Timar du heve spilt,
\ndei koma deg tungt aa trykkja.
\nSo gjeng dat til, naar ein styrer vilt
\nOg vinglar i Krok og Lykkja;
\nTidi ho gjeng sin jamne Gang,
\num Mannen s\u00f8v elder vaker;
\nho spyrr inkje, um den Stund er lang,
\nsom tarvst til dine Sakjer.<\/p>\n
Skal dat no vera fyrti Aar,
\nfraa di du kom til Verdi,
\nso er dan Saki alt for klaar:
\ndu foor inkje rette Ferdi.
\nTidi er tapt, og dat er vist,
\nho kjem inkje atter, des verre.
\nJa, tie Aar maa du hava mist
\nog helder fleire en f\u00e6rre.<\/p>\n
Tenk deg ein Ungersvein, som vardt
\ni Berget teken og trollad,
\nsungen i S\u00f8mn og bunden hardt,
\ndar Tussarne song og sollad!
\nOg naar so Trollskapen gjekk av,
\nog Sovaren hadde vaknat,
\ndaa var han gamall og gjekk med Stav,
\nog myket hadde han saknat.<\/p>\n
Tenk deg, at S\u00f8mnen var helder sn\u00e6v,
\nog Vokstren var helder langer,
\nat Fangen eldest i Strit og Str\u00e6v
\nog myket Harm og Anger.
\nOg naar so Fangen ut var slept
\nog skulde s\u00f8kja si Lukka,
\ndaa var kvar ein Glugge tept,
\nog kvar ein Blom var plukkad.<\/p>\n
Du ser so mange rundt ikring,
\nlangt meir en tie Aar yngre,
\nsom hava sankat seg st\u00f8rre Ting,
\nmen aldri str\u00e6vat tyngre.
\nDei gingo fram, daa du stod fast,
\ndei gingo paa beine Vegar,
\ndifyre komo dei fram i Hast,
\nog du stend atter og tregar.<\/p>\n
Av alt du kravlad og kraup ikring,
\nso er du \u2018kje lenger komen,
\nen daa du gjorde din fyrste Sving
\nog steig uppaa Bakketromen.
\nEndaa er du \u2018kje vorden Mann,
\nendaa gjeng du i L\u00e6ra,
\nendaa vel knapt du tala kann
\nog liva med Folk med \u00c6ra.<\/p>\n
Sjaa dine Grannar og l\u00e6r av deim,
\ndei hava seg betre hagat:
\nalle so hava dei Hus og Heim
\nog alt etter Hugen lagat.
\nDu l\u00e6ter framande reida deg Bol
\nog segja deg, naar du skal byta.
\nDu lyter sitja paa annan Manns Stol
\nog eta or annan Manns Gryta.<\/p>\n
Sjaa dine Grannar i Pynt og Pryd:
\ndei reika so bratte paa Vegen,
\nalle so hava dei seg ein Lyd,
\nsom fylgjer deim fus og fegen.
\nKvat heve du, din arme Kryp?
\nKven bryr seg um din Skade?
\nAnten du stender, eller du styp,
\ner alle lika glade.<\/p>\n
Kvar vardt alle dei Draumar av,
\ndei, som du gjekk med so lengje?
\nKvar vil du leggja din Gangestav
\nog kvila deg etter ditt Gjengje?
\nAlt er du tr\u00f8ytt, du kjenner ein Kjeim
\nav Aldren i Mod og Minne:
\nsjaa no til, um du heve ein Heim,
\nog um dar er nokon inne.<\/p>\n
Kvar vardt av dat vene Hus,
\ndu skulde lata deg byggja?
\ndit skuld\u2019 du ganga so glad og fus,
\nog dar skulde alle seg hyggja.
\nKvar vardt dan vene Hagen av
\nmed alle dei Tre og Runnar,
\nalle dei Blomar, som Vaaren gav,
\nog alle dei gr\u00f8ne Grunnar?<\/p>\n
Kvar er dan vene Drosi v\u00e6l,
\nsom skulde med deg r\u00f8da,
\ngjera deg alltid glad og s\u00e6l
\nog s\u00f8ta deg all di M\u00f8da?
\nJau men, vardt dat v\u00e6l nokot av
\nmed alle dei vene Draumar!
\nGakk, Far, og styd deg paa din Stav,
\nd\u2019er ingen, som etter deg gaumar.<\/p>\n
Gakk so langt, som du kann og vil,
\nd\u2019er ingen, som veit dine Vegar;
\num du verd ute ein Time til,
\nd\u2019er ingen, som etter deg fregar.
\nUm du skal vaka Natt etter Natt
\ni Sorg og tunge Tankar,
\nso er heile Huset lika gladt,
\nog ingen h\u00f8yrer du bankar.<\/p>\n
Elskhugen er dan venaste Urt,
\nsom veks fyre Manna-Sonom,
\ndan Mann heve kastat Livet burt,
\nsom inkje fekk Deild i honom.
\nElsken vil inkje til Aldren inn,
\nhan held seg til Ungdoms-Aari,
\nhan flyr fyre gamalt, rukkut Kinn,
\nhan flyr fyre fallande Haari.<\/p>\n
No kann du alltid sjaa din Dom
\npaa alle dei Droser bjarta.
\nPaa dine Vegar veks ingen Blom,
\nfyre deg sl\u00e6r inkje Hjarta!
\nSjaa dei paa andre, so sjaa dei blidt,
\nso Augo blenkja og skina;
\nmen sjaa dei paa deg, er dat inkje fritt,
\ndei kvessa Augo og grina.<\/p>\n
No kann du freista, ifall du vinn
\naa setja deg upp ei Stova,
\ndar kjem inkje myki Moro inn,
\naa, s\u00e6l var dan som fekk sova.
\nNo kann du setja dei fine Tre,
\nsom skulde standa kring Huset,
\ndei vil inkje naa so h\u00f8gt som til Kne
\nog kanskje knapt upp or Gruset.<\/p>\n
Gjer deg no berre ingi Von,
\ndu veit, kor Vonerna fara;
\ndei fata og slokna so fort som Ljon,
\nog Ljoset vil aldri vara.
\nTr\u00f8yst deg med, at mangein Mann
\nkom inkje Maalet n\u00e6rre,
\nog mangein Mann vil klaga, at han
\nheve faret endaa verre!<\/p>\n
(Her etter Skrifter i Samling<\/em>, bd. 1, 1911.)<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Om nokon er i tvil: F\u00f8rti\u00e5rskrisa har ikkje meldt seg enno. Men det gjeld \u00e5 bu seg, sidan det i dag er like lenge sidan eg fylte 18 til eg kan g\u00e5 av med AFP (om det framleis finst).\u00a0Obligatorisk lesestoff … Les meir