Det er p\u00e5 h\u00f8g tid \u00e5 bli mindre oppteken av folketalsutviklinga i Sogn og Fjordane. I utviklingsdebattane i fylket er folketal det hardaste argumentet. Nedgangen m\u00e5 snuast, og Sogn og Fjordane m\u00e5 helst veksa like raskt som dei andre vestlandsfylka. Mellom tiltaka er tung satsing p\u00e5 kysten, for der finn ein jo vekstmotorane i dei andre vestlandsfylka, og tung satsing p\u00e5 regionsentra (gjerne byar). Tida er over for grisgrendtsatsing.<\/p>\n
For all del: Folketal er viktig. Folketal er kj\u00f8tvekt i den nasjonale politikken, og s\u00e6rleg viktig er det \u00e5 demma opp mot at dei som tek akademisk utdanning flytter fr\u00e5 fylket for godt, i ei tid d\u00e5 st\u00f8rre og st\u00f8rre delar av ungdomskulla tek utdanning.<\/p>\n
Det er likevel eit problem for utviklingsdebatten at ein lukkar augo b\u00e5de for s\u00e6rpreget til Sogn og Fjordane i dag og for dei lange historiske utviklingsdraga som har forma fylket. Det er meiningslaust \u00e5 samanlikna seg med dei andre vestlandsfylka. Hordaland har Noregs nest st\u00f8rste by som vekstmotor. Rogaland er det fylket i landet som sidan 1970 har hatt den st\u00f8rste prosentvise folketalsauken (60 %), sj\u00f8lvsagt p\u00e5 grunn av olje og gass. Stavanger og Sandnes i hop har forlengst passert Trondheim som Noregs tredje st\u00f8rste tettstad etter SSB sine kriterium. I nord finn me stor-\u00c5lesund p\u00e5 11-plass p\u00e5 den same \u2019tettstad\u2019-lista, att\u00e5t to andre byar i same fylke. (Wiki<\/a> | SSB<\/a>)<\/p>\n Sogn og Fjordane er grisgrendtfylket p\u00e5 ein delt fyrsteplas med Hedmark og Oppland, som alle har 44 prosent av innbyggjarane sine i spreiddbygde strok etter SSB <\/a>sin definisjon (2009). P\u00e5 ein god fjerdeplass kjem Nord-Tr\u00f8ndelag med 42 prosent (landssnittet er 21 prosent). Slik sett er dette dei fylka som liknar mest p\u00e5 v\u00e5rt. Men i Hedmark-Oppland har kjerneaksen Lillehammer-Ringsaker-Hamar-Gj\u00f8vik meir folk enn heile Sogn og Fjordane. Vekstmotoren i Nord-Tr\u00f8ndelag er Stj\u00f8rdal, 3 mil fr\u00e5 Trondheim, som i 2009 passerte Steinkjer som den mest folkerike kommune i fylket (21 350).<\/p>\n Sogn og Fjordane liknar alts\u00e5 eigentleg ikkje p\u00e5 noko anna fylke. Det kan ein jo sutra over, s\u00e6rleg sidan dei norske statistikkane berre er variasjonar over eit velkjent tema: Urbaniseringa og sentraliseringa g\u00e5r sin gang, globalt som nasjonalt og lokalt, og i Noreg har det no vore slik i 200 \u00e5r. I perioden 1990-2009 hadde alle fylke folketalsnedgang i spreiddbygde og folketalsoppgang i tettbygde strok (minus Finnmark som ogs\u00e5 gjekk \u00f8rlitegrann ned i dei tettbygde). Det er ingen som har \u201dskulda\u201d for at Sogn og Fjordane ser slik ut, og aller minst nolevande politikarar. Det er eit resultat av strukturelle prosessar over mange hundre \u00e5r som i stor mon kan forklarast med naturgjevne tilh\u00f8ve.<\/p>\n Kva gjer ein s\u00e5 med dette? Ynskedraumen til ein del fylkesdebattantar ser ut til \u00e5 vera at Sogn og Fjordane skal bli eit normalt norsk fylke gjennom satsing p\u00e5 ein eller ei handfull byar\/tettstader, i von om at dette vert vekstmotorar som skapar ein sterkare folketalsvekst. Til det er det berre \u00e5 sl\u00e5 fast at ein er minst 150 \u00e5r for seint ute. Dei byjubilerande flor\u00f8v\u00e6ringane skal iallfall ha det at dei pr\u00f8vde, sj\u00f8lv om dei mislukkast. Dei byane og tettstadene som er vekstmotorar som monar, er anten byar grunnlagde ein gong mellom 871 og 1600-talet, til naud p\u00e5 1800-talet, eller tettstader i n\u00e6rleiken av gamle byar.<\/p>\n Ein kan fyrst som sist leggja vekk den historielause draumen om Fylkesbyen. Dei spreiddbygde omr\u00e5da har altfor mange folk og er altfor viktige for fylket samla sett til at ei einsidig<\/em> satsing p\u00e5 dei temmeleg puslete regionsentra v\u00e5re kan f\u00f8re fram. Tvert om vil det vere ei sikker oppskrift p\u00e5 fr\u00e5flytting b\u00e5de fr\u00e5 bygdene og fr\u00e5 fylket. Det finst ingen veg utanom ei balansert satsing b\u00e5de<\/em> p\u00e5 dei tettbygde og spreiddbygde stroka i fylket om m\u00e5let framleis skal vere folketalsauke. Ein god start kan vera \u00e5 slutta \u00e5 klaga over at Sogn og Fjordane har den folkesetnadsstrukturen det har og heller ta utgangspunkt i det fylket faktisk er og alltid kjem til \u00e5 vera: grisgrendtfylke nummer ein.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Det er p\u00e5 h\u00f8g tid \u00e5 bli mindre oppteken av folketalsutviklinga i Sogn og Fjordane. I utviklingsdebattane i fylket er folketal det hardaste argumentet. Nedgangen m\u00e5 snuast, og Sogn og Fjordane m\u00e5 helst veksa like raskt som dei andre vestlandsfylka. … Les meir